A REVIEW OF PREDATORY PRICING REGULATIONS IN DIGITAL BUSINESS IN INDONESIA: ISLAMIC LAW APPROACH
DOI:
https://doi.org/10.33102/mjsl.vol13no3.669Keywords:
Predatory pricing, digital business, Islamic economyAbstract
This study examines the need for regulating predatory pricing in Indonesia’s digital business. The rise of digital businesses, both marketplace-based and social media-based, has recently created a new phenomenon where large producers enter the market at prices significantly below the prevailing rates. This situation poses challenges, as these significantly lower prices offered by producers can threaten the sustainability of Micro, Small, and Medium Enterprises (MSMEs). Moreover, the absence of clear regulations regarding trading through social media at below-market prices could potentially lead to monopolies by large business actors. This study employs a normative juridical research method using legislative and conceptual approaches to analyse the adequacy of existing competition law in regulating predatory pricing within the digital economy. Relevant statutory instruments are examined alongside conceptual developments in predatory pricing theory to assess their applicability to digital market structures. Furthermore, this study integrates maslahah theory as a normative analytical framework to evaluate regulatory objectives in light of public interest, economic justice, and market sustainability. The findings demonstrate that regulating predatory pricing in digital markets is imperative to maintaining price stability, protecting MSMEs, and ensuring national economic resilience. More importantly, the study reveals that conventional predatory pricing standards require contextual adaptation to address the unique characteristics of digital platforms, including network effects, data-driven market power, and cross-subsidisation strategies. At the global level, this research contributes to the evolving discourse on digital competition law by offering a perspective from a developing economy with a strong MSME orientation. The integration of maslahah theory provides an alternative normative framework that complements law-and-economics approaches, offering comparative insights for policymakers and scholars seeking inclusive, ethical, and sustainable regulatory models for digital markets worldwide.
Downloads
References
al-Ghazālī, A. Ḥ. M. (1980). Al-Mustaṣfā min ʿilm al-uṣūl. Dār al-Kutub al-ʿIlmiyyah.
Ali, M. D. (2015). Hukum Islam: Pengantar ilmu hukum dan tata hukum Islam di Indonesia. Rajawali Pers.
Alias, M. A. A., Mohd Jailani, M. R., Wan Ismail, W. A. F., & Baharuddin, A. S. (2024). The integration of five main goals of shariah in the production of science and technology for human well-being. AL-MAQASID: The International Journal of Maqasid Studies and Advanced Islamic Research, 5(1), 1–16.
al-Shāṭibī, I. ibn M. A. I. (n.d.). Al-Iʿtiṣām. Dār al-Maʿrifah.
Andriani, D. (2021, March 9). “Bukan predatory pricing, diskon e-commerce justru pacu pertumbuhan UMKM”. Bisnis.com. https://ekonomi.bisnis.com/read/20210309/12/1365435/bukan-predatory-pricing-diskon-e-commerce-justru-pacu-pertumbuhan-umkm
Azka, R. M. (2019, June 13). “KPPU menduga ada indikasi predatory pricing dalam bisnis transportasi online”. Bisnis.com. https://ekonomi.bisnis.com/read/20190613/98/933468/kppu-menduga-ada-indikasi-predatory-pricing-dalam-bisnis-transportasi-online
Bostoen, F. (2019). Online platforms and pricing: Adapting abuse of dominance assessments to the economic reality of free products. Computer Law & Security Review, 35(3), 263–280.
Chalkley, M., Hidayat, B., Ramadani, R. V., & Aragón, M. J. (2022). The sensitivity of hospital coding to prices: Evidence from Indonesia. International Journal of Health Economics and Management, 22(2), 147–162. https://doi.org/10.1007/s10754-021-09312-7
Chaudhary, H. (2020). Analyzing the paradigm shift of consumer behavior towards e-commerce during pandemic lockdown. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.3664668
DataIndonesia.id. (2022, February 15). “Rangkuman data perkembangan ekonomi digital Indonesia”. Bisnis.com. https://finansial.bisnis.com/read/20220215/563/1500443/rangkuman-data-perkembangan-ekonomi-digital-indonesia
Djamil, F. (1997). Filsafat hukum Islam. Logos Wacana Ilmu.
Djazuli, H. A., & Aen, I. N. (2000). Ushul fiqh: Metodologi hukum Islam. PT RajaGrafindo Persada.
Effendi, B. (2020). Pengawasan dan penegakan hukum terhadap bisnis digital (e-commerce) oleh Komisi Pengawas Persaingan Usaha (KPPU) dalam praktik persaingan usaha tidak sehat. Syiah Kuala Law Journal, 4(1), 21–32. https://doi.org/10.24815/sklj.v4i1.16228
Ezekiel, A. O. (2021). Marketing strategies: From door to door to evangelism to e-commerce, and m-commerce marketing. European Journal of Management and Marketing Studies, 6(3), 74–88. https://doi.org/10.46827/ejmms.v6i3.1076
Fahrurrozi, E., & Saleh, M. (2022). Regulasi, implementasi ritel modern, dan tradisional perspektif maqāṣid al-sharīʿah. Istidlal: Jurnal Ekonomi dan Hukum Islam, 6(2), 81–100. https://doi.org/10.35316/istidlal.v6i2.436
Febriyarni, B. (2016). Fiqh al-hadis etika bisnis (tinjauan kesahihan dan pemahaman). Al-Istinbath: Jurnal Hukum Islam, 1(2), 141–160.
Hadiyantina, S., & Ramadhan, N. (2019). State regulation on business entities owned by state universities: Losses and liability. Brawijaya Law Journal, 6(2), 234–254.
Ibrahim, J. (2007). Teori dan metodologi penelitian hukum normatif. Bayumedia Publishing.
Idayanti, S., Hartati, S., & Haryadi, T. (2019). Pembangunan hukum bisnis dalam perspektif Pancasila pada era Revolusi Industri 4.0. Jurnal Jurisprudence, 9(1), 90–101. https://doi.org/10.23917/jjr.v9i1.8091
Kementerian Komunikasi dan Informatika Republik Indonesia. (n.d.). “Indonesia akan jadi pemain ekonomi digital terbesar di Asia Tenggara”. Kominfo.go.id. https://www.kominfo.go.id/index.php/content/detail/6441/Indonesia+Akan+Jadi+Pemain+Ekonomi+Digital+Terbesar+di+Asia+Tenggara/0/berita_satker/
Khurana, M. K., Kushwaha, U. S., Baniya, P., & Yadav, M. (2020). Indian e-commerce industry startup scenario with trends and opportunities. International Journal for Research in Engineering Application & Management, 5(11), 157–162. https://doi.org/10.35291/2454-9150.2020.0083
Komisi Pengawas Persaingan Usaha. (2009). Pedoman pelaksanaan Pasal 20 tentang jual rugi (predatory pricing).
Lunati, M. T. (1997). Ethical issues in economics: From altruism to cooperation to equity. Macmillan Press.
Lusiana, I., & Novitaningtyas, I. (2020). Strategi promosi aplikasi Motorku Express berdasarkan analisis SWOT. Jurnal Bisnisman: Riset Bisnis dan Manajemen, 2(2), 1–14. https://doi.org/10.52005/bisnisman.v2i2.2
Maʿlūf, L. (2002). Al-Munjid fī al-lughah wa al-aʿlām. Dār al-Mashriq.
Manẓūr, I. (1386). Lisān al-ʿArab. Dār al-Fikr.
Marzuki, M. N. R. I. N. (2021). Pancasila sebagai staatsfundsnorm Indonesia dalam pembentukan hukum nasional (Perspektif Undang-Undang Cipta Kerja Nomor 11 Tahun 2020 tentang Cipta Kerja). Jurnal Ilmiah Meta Data, 3, 541–558.
Marzuki, P. M. (2005). Penelitian hukum. Kencana.
Masud, M. K. (1989). Islamic legal philosophy: A study of Abū Isḥāq al-Shāṭibī’s life and thought. S. M. Shahid for International Islamic Publishers.
Muliono. (n.d.). “Menteri Koperasi dan UKM Teten Masduki mengatakan predatory pricing merupakan persaingan bisnis kotor”. PLUT KUMKM Mamuju Tengah. https://www.plutkumkm-mamujutengah.com/news/05229/menteri-koperasi-dan-ukm-teten-masduki-mengatakan-predatory-pricing-merupakan-persaingan-bisnis-kotor
Muslehuddin, M. (1980). Philosophy of Islamic law and the Orientalists. Islamic Publications Ltd.
Oktania, D. E., & Indarwati, T. A. (2022). Pengaruh perceived usefulness, perceived ease of use, dan compatibility with lifestyle terhadap niat beli di social commerce. Jurnal Manajemen Fakultas Ekonomika dan Bisnis Universitas Negeri Surabaya, 10(1), 255–267.
Panjaitan, Y. A. (2021). Indikasi predatory pricing pada praktik perang harga antara pelaku usaha financial technology (fintech) ditinjau berdasarkan hukum persaingan usaha di Indonesia. Dharmasisya: Jurnal Program Magister Hukum Fakultas Hukum Universitas Indonesia, 1(3), 1615–1629.
Praja, J. S. (2009). Teori-teori hukum: Suatu telaah perbandingan dengan pendekatan filsafat. Pascasarjana UIN Bandung.
Praja, J. S., Mudzhar, M. A., & Bisri, C. H. (1991). Hukum Islam di Indonesia dalam pemikiran dan praktik. Remaja Rosdakarya.
Rahardjo, S. (2001). Problem globalisasi: Perspektif sosiologi hukum, ekonomi dan agama; pembangunan hukum di Indonesia dalam konteks situasi global. Muhammadiyah University Press.
Riwanto, A., & Suryaningsih, S. (2022). Realizing welfare state and social justice: A perspective on Islamic law. Volksgeist: Jurnal Ilmu Hukum Dan Konstitusi, 5(1), 41–51. https://doi.org/10.24090/volksgeist.v5i1.6430
Rohman, A. N. (2019). The existence of maslahah mursalah as the basis of Islamic law development in Indonesia. Krtha Bhayangkara, 13(2), 251–260. https://doi.org/10.31599/krtha.v13i2.9
Roseffendi. (2018). Hubungan korelatif hukum dan masyarakat ditinjau dari perspektif sosiologi hukum. Al-Imarah: Jurnal Pemerintahan dan Politik Islam, 3(2), 189–198.
Sriwidodo, J., Budisetyowati, D. A., & Taher, P. (2023). Kebijakan publik yang berbasis hak asasi manusia. Krtha Bhayangkara, 17(2), 255–272.
Syakur, A. (2018). Ruang lingkup ekonomi Islam. Pancawahana: Jurnal Studi Islam, 13(2), 1689–1699.
Tibi, B. (1990). Islam and the cultural accommodation of social change. Westview Press.
Wan Ismail, W. A. F., Abdul Mutalib, L., Mamat, Z., Hashim, H., Baharuddin, A. S., Mohammed Hasan, B. M., & Alias, M. A. A. (2024). Analisis terhadap konsep penerimaan dan pengesahan E-Kitabah sebagai kaedah pembuktian menurut perundangan Islam di Malaysia. LexForensica: Forensic Justice And Socio-Legal Research Journal, 1(1), 1-12.
Wanto, D., Hidayat, R., & Repelita, R. (2021). Maqasid shariah’s change as theory: From classical to cotemporary maqasid shariah. Al-Istinbath: Jurnal Hukum Islam, 6(2), 427–454.
Wardani, A. S. (2023, October 4). “Ini alasan kenapa TikTok Shop ditutup 4 Oktober 2023 pukul 17.00 WIB”. Liputan6. https://www.liputan6.com/tekno/read/5414611/ini-alasan-kenapa-tiktok-shop-ditutup-4-oktober-2023-pukul-1700-wib
Wibowo, A. T., Prihartinah, T. L., & Suherman, A. M. (2022). The future of legal regulation related to predatory pricing practice in e-commerce implementation in Indonesia. Webology, 19(1), 2605–2620. https://doi.org/10.14704/web/v19i1/web19173
Wreksosuhardjo, S. (2017). Ilmu Pancasila yuridis kenegaraan dan ilmu filsafat Pancasila. Andi Publisher.
Downloads
Published
Issue
Section
Categories
License
Copyright (c) 1970 Adi Nur Rohman, Dwi Andayani Budisetyowati, Palmawati Tahir

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.






































